Open Access Open Access  Restricted Access Subscription or Fee Access

Language, Kingship, and Nation: The Ambiguous Politics of Ehmedê Xanî's Mem û Zîn

Michiel Leezenberg

Abstract

In this article, I argue that discussions of whether any Kurdish nationalism may be found in Xanî’s Mem û Zîn proceed from rather anachronistic assumptions. Through an exploration of the language ideology found in this work, I demonstrate that the work’s mystical meaning interacts in rather complex ways with its political views. In particular, the king or prince plays a crucial, if ambiguous, political, linguistic, and eschatological role in the poem. Thus, Mem û Zîn may be read as a specimen of vernacularisation rather than romantic nationalism.

ABSTRACT IN KURMANJI

Netewe, Padişahî, û Ziman: Siyaseta xumam di Mem û Zîna Ehmedê Xanî de

Di vê gotarê de, îddiaya min ew e ku nîqaşa li ser pirsa hebûna netewegeriya kurdî di Mem û Zîna Xanî de ji pêşferzên pir anakronîstîk têne pêş. Bi rêya veçirandina îdeolojiya zimanî ya di vê berhemê de, ez nîşan didim ku wateya sofîgerane ya berhemê bi çendîn awayan di bîr û boçûnên siyasî de rengê xwe vedibîne. Bi taybetî, padişah an jî mîr roleke -herçend xumam jî be- bingehîn a siyasî, zimanî, û axretî digêre di berhemê de. Wisa jî, Mem û Zîn dibe wek nimûneyeke edebî ya bikaranîn û berbelavkirina zimanê xwemalî (vernacularisation) bê dîtin, ne ya netewegeriyeke romantîk.

ABSTRACT IN SORANI

Netewe, paşayetî û ziman: Siyasetî narrûnî Mem û Zînekey Eḧmedî Xanî

Lem babeteda, min argumêntî ewe dekem ke giftugoy ewey ke aya hîç core nasyûnalîzmêkî kurdî lenaw Mem û Zînî Xanîda heye le grîmaney enekronîstî (mufareqey zemenîyewe) serçawe degrêt. Le miyaney kinekirdinî aydiyolojyay zimanî naw ew berhemey Xanî, min ewe pîşan dedem ke manay mîtolojyayî berhemeke be şêwazêkî alloz karlêk legell cîhanbînîye siyasîyekeyda deken. Betaybetî, padşa yan mîr, eger be narrûnîş bêt, rollêkî serekîy siyasî, zimanewanî we axîretî (îsketolojî) le şî'rekanî da debînêt. Bemcore, Mem û Zîn dekrêt wek nimûney 'ewamgerayîy zimanî (vernacularisation) nek wek nasyûnalîzmî romansî bibînrêt.

ABSTRACT IN ZAZAKI

Netewe, Mîreyîye û Ziwan: Polîtîkayê zafmanîdarî yê Mem û Zîna Ehmedê XanîNa meqale de ez îdîa kena ke munaqeşeyê “Tirêm eserê Xanî Mem û Zîne de rêçê neteweperwerîye yenê dîyene yan ney?” hîna zaf hîpotezanê anakronîkan ra yenê pêra. Pê kefşkerdişê îdeolojîya ziwanî ya nê eserî, ez nîşan dana ke manaya eserî ya mîstîke hîna zaf bi hewayêko kompleks tesîr kena fikranê ey ê sîyasîyan ser o. Bitaybetî qiral yan kî mîre şîîre de rolêko sîyasîyo ziwannaskîyo eskatolojîko muhîm la nedîyar kay keno. Coka merdim şeno Mem û Zîne sey neteweperwerîya romantîke ney, la hîna zaf sey nimûneyê pêroyîkerdişê ziwanî biwano

Keywords

Kurdish literature; language ideologies; vernacularization; nationalism

Full Text:

PDF

References

Ahmad, Sh. (2016). What Is Islam? Princeton NJ: Princeton University Press.

Anderson, B. (1991). Imagined Communities (2nd ed.). London: Verso Books.

Bauman, R. & C. L. Briggs (2003). Voices of Modernity: Language Ideologies and the Politics of Inequality. Cambridge: Cambridge University Press.

https://doi.org/10.1017/CBO9780511486647

Bocheńska, J. (2016). Ehmedê Khanî's Hymn to Forgiveness: Salvation of Satan in the Kurdish Classical Poem Mem and Zin. Fritillaria Kurdica, 13-14: 35-68.

Bozarslan, M.E. (ed.) (1968). Ehmedê Xanî: Mem û Zîn. Istanbul: Gün Yayınları.

Burke, P. (2004). Languages and Communities in Early Modern Europe. Cambridge: Cambridge University Press.

https://doi.org/10.1017/CBO9780511617362

Chaman Ara, B. (2015). The Kurdish Šâhnâma and its Literary and Religious Implications. Charleston SC: CreateSpace.

Chyet, M. (1991). "And a Thornbush Sprang up between them": Studies on Mem u Zin, a Kurdish Romance (2 vols). Diss., University of California at Berkeley.

Cîhanî, P. (2007). Ehmedê Xanî, Mem û Zîn. Duhok: Spîrêz; transcription in Latin script Nûbihar 2010.

Dabashi, H. (2012). The World of Persian Literary Humanism. Cambridge MA: Harvard University Press.

https://doi.org/10.4159/harvard.9780674067592

Davis, D. (1992). Epic and Sedition. Fayetteville: University of Arkansas Press.

Doskî, T.I. (ed.) (2009). Mem û Zîna Ehmedê Xanî. Duhok: Spîrêz.

Dost, J. (ed.) (2010). Ehmedê Xanî: Mem û Zîn. Istanbul: Avesta.

Gellner, E. (1983). Nations and Nationalism. Oxford: Blackwell.

Hassanpour, A. (1992). Nationalism and Language, 1918-1985. San Francisco: Edwin Mellen Research Press.

Hassanpour, A. (2004). The Making of Kurdish Identity: Pre-20th-Century Historical and Literary Discourses. In A. Vali (ed.), Essays on the Origins of Kurdish Nationalism (106-162). Costa Mesa: Mazda Books.

Jaba, A. (1860). Receuil de Notices et Récits Kurdes. St. Petersburg: Russian Academy of Science.

Khaznadar, M. (2010). Mêzhuy Edeby Kurdî, vol. 2. Erbil: Aras Press.

Kitromilides, P. (1992). The Enlightenment as Social Criticism: Iosipos Moisiodax and Greek Culture in the Eighteenth Century. Princeton NJ: Princeton University Press.

https://doi.org/10.1515/9781400862726

Leerssen, J. (2006). National Thought in Europe: A Cultural History. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Leezenberg, M. (2014). Elî Teremaxî and the Vernacularization of Madrasa Learning in Kurdistan. Iranian Studies, 47(5): 713-733.

https://doi.org/10.1080/00210862.2014.934150

Leezenberg, M. (2016). The Vernacular Revolution: Reclaiming Early Modern Grammatical Traditions in the Ottoman Empire. History of the Humanities, 1(2): 251-275.

https://doi.org/10.1086/687919

Leezenberg, M. (2018). 'Ehmedê Xanî's Mem û Zîn: The Consecration of a Kurdish National Epic. In M. Gunter (ed.), The Routledge Handbook on the Kurds (79-89). London: Routledge.

Lescot, R. (1942). Textes kurdes, vol. 2: Mamé Alan. Beyrut : Institut français de Damas

Mirawdeli, K. (2012). Love and Existence: Analytical Study of Ahmadi Khani's Tragedy Mem û Zin. Bloomington IN: Authorhouse.

Muksî, H. (ed.) (1919). Ehmedê Xanî, Mem û Zîn. N.pl. [Istanbul].

Newayî, M. (ed.) (2018). Tesrîfa Teremaxî. Istanbul: Nûbihar.

Pollock, Sh. (2000). Cosmopolitan and Vernacular in History. Public Culture, 12: 591-625.

https://doi.org/10.1215/08992363-12-3-591

Resûl, I.M. (2007 [1979]). Ahmadî Khânî (1650-1707): Sha'irun wa mutafakkiran wa falasûfan wa mutasawwifan (Baghdad 1979); Turkish translation Bir Şaîr Düşünür ve Mutasavvıf Olarak Ehmedê Xanî ve "Mem û Zîn". Istanbul: Avesta.

Rudenko, M. (1962). Achmed Chani, Mam i Zin. krit. tekst, perevod predisl. Moscow: Akademiya Nauk.

Saadalla, S. (tr.) (2008). Mem and Zin. Istanbul: Avesta.

Sajjâdî, A. (1971 [1952]). Mêzhuy edebî kurdî. Baghdad: Ma'arif Press.

Shakely, F. (1992). Kurdish Nationalism in Mam û Zîn of Ahmad-î Khanî. Brussels: Kurdish Institute of Brussels.

Silverstein, M. (1979). Language Structure and Linguistic Ideology. In P. Clyne a.o. (eds.), The Elements (193-247). Chicago: Chicago Linguistic Society.

Tek, A. (2018). Hâmîsiz Şâir, Babasız Metin. Istanbul: Nûbihar.

Van Bruinessen, M. (2004). Ehmedî Xanî's Mem û Zîn and Its Role in the Emergence of Kurdish National Awareness. In A. Vali (ed.), Essays on the Origins of Kurdish Nationalism (40-57). Costa Mesa: Mazda Books.

Yıldırım, K. (2013). Ehmedê Xanî: Mem û Zîn. Istanbul: Avesta.

Zinar, Z. (1993). Xwendina Medresê. Stockholm: Pencînar.

Zinar, Z. (ed.) (1997). Eli Teremaxî, Serfa Kurmancî. Stockholm: Pencînar.

Refbacks

  • There are currently no refbacks.